— Για μία και μόνο νύχτα. Ως φιλοξενούμενοι.
Το χαμόγελό της έσβησε μονομιάς.
— Αύριο η Σοφία και ο Χρήστος θα ψάξουν για άλλο μέρος να μείνουν. Ο Ανδρέας μπορεί να τους βοηθήσει. Κι εγώ επίσης, αν το θέλουν.
Η Σοφία έγνεψε αργά.
— Ευχαριστώ.
Η Φωτεινή άνοιξε το στόμα της.
— Μα…
— Και υπάρχει και κάτι ακόμη — συνέχισα.
Όλα τα βλέμματα στράφηκαν πάνω μου.
— Φωτεινή, αύριο θα γυρίσεις κι εσύ στο σπίτι σου.
— Τι είπες;
— Μας είχες πει ότι οι εργασίες θα κρατούσαν μία εβδομάδα. Σήμερα το πρωί πήρα τηλέφωνο τον διαχειριστή της πολυκατοικίας σου, για να μάθω πότε επιτέλους θα σταματήσει αυτή η αναστάτωση.
Ο Ανδρέας με κοίταξε ξαφνιασμένος.
— Τον πήρες τηλέφωνο;
Έγνεψα καταφατικά.
— Μου είπε πως οι εργασίες στον όροφό σου είχαν τελειώσει ήδη πριν από δύο μέρες.
Το πρόσωπο της Φωτεινής άσπρισε.
— Αυτό δεν σημαίνει ότι…
— Μου είπε επίσης ότι το διαμέρισμά σου δεν έπαψε ούτε στιγμή να είναι κατοικήσιμο.
Απλώθηκε σιωπή.
Η Σοφία γύρισε προς τη μητέρα της.
— Μαμά;
Η Φωτεινή δεν έβρισκε πια τι να πει.
Και τότε, ξαφνικά, όλα μπήκαν στη θέση τους.
Δεν είχε έρθει απλώς για να περάσει μία εβδομάδα στο σπίτι μας.
Είχε εγκατασταθεί πρώτη, είχε αρχίσει να παίρνει τον έλεγχο του σπιτιού στα χέρια της και, όπως φαινόταν, προετοίμαζε το έδαφος για την άφιξη της κόρης της.
Ίσως μάλιστα να είχε σκοπό να μείνει εδώ μαζί τους.
— Πίστευες ότι στο τέλος θα μένατε όλοι εδώ; — τη ρώτησα.
Η Φωτεινή απέστρεψε το βλέμμα.
Δεν χρειαζόμουν πιο καθαρή απάντηση.
Ο Ανδρέας κάθισε αργά σε μια καρέκλα, σαν να του κόπηκαν τα πόδια.
— Μαμά… τι ακριβώς είχες στο μυαλό σου;
— Ήθελα να κρατήσω την οικογένειά μας ενωμένη!
— Όχι — είπα ήρεμα. — Ήθελες να οργανώσεις τη δική μου ζωή χωρίς εμένα.
Εκείνο το βράδυ κύλησε βαριά και αμήχανα.
Φάγαμε σχεδόν χωρίς να ανταλλάξουμε κουβέντα.
Τα παιδιά κοιμήθηκαν στο δωμάτιο των επισκεπτών.
Η Σοφία και ο Χρήστος τακτοποιήθηκαν σε ένα άλλο δωμάτιο.
Η Φωτεινή, από την άλλη, σχεδόν δεν βγήκε καθόλου από το δικό της.
Το επόμενο πρωί, στις εννέα, είδα τη βαλίτσα της ακουμπισμένη δίπλα στην εξώπορτα.
Πίστεψα πως θα έφευγε θυμωμένη, χωρίς καν να αποχαιρετήσει.
Όμως, πριν περάσει το κατώφλι, στάθηκε μπροστά μου.
— Πήρες αυτό που ήθελες.
Κούνησα το κεφάλι.
— Όχι, Φωτεινή. Το μόνο που ήθελα ήταν να με ρωτήσεις πρώτα.
Δεν απάντησε.
Ο Ανδρέας την πήγε πίσω στο σπίτι της.
Ύστερα πέρασε ολόκληρο το πρωινό βοηθώντας τη Σοφία και τον Χρήστο να βρουν μια προσωρινή κατοικία.
Τελικά νοίκιασαν ένα μικρό διαμέρισμα, περίπου είκοσι λεπτά μακριά από εμάς.
Τις εβδομάδες που ακολούθησαν συνεχίσαμε να τους στηρίζουμε.
Όχι επειδή μας το είχε επιβάλει η Φωτεινή.
Αλλά επειδή το αποφασίσαμε εμείς.
Και αυτή ακριβώς η διαφορά ήταν που άλλαξε τα πάντα.
Δύο μήνες αργότερα, η Σοφία βρήκε μια καλύτερη δουλειά, ενώ ο Χρήστος μπόρεσε να αναλάβει περισσότερες υπερωρίες. Έτσι, τελικά, κατάφεραν να μετακομίσουν σε ένα πιο άνετο διαμέρισμα, με προοπτική να μείνουν εκεί για καιρό.
Ακόμη και η σχέση μας βελτιώθηκε πολύ.
Μια Κυριακή πίναμε καφέ με τη Σοφία, όταν μου εκμυστηρεύτηκε κάτι.
— Ξέρεις τι μου είχε πει η μαμά πριν ξεκινήσουμε τότε για το σπίτι σας;
— Τι;
Η Σοφία χαμογέλασε αμήχανα.
— Μου είπε να μην ανησυχώ. Ότι σε αυτό το σπίτι κάνει κουμάντο εκείνη, γιατί ο Ανδρέας είναι γιος της.
Για λίγα δευτερόλεπτα έμεινα να την κοιτάζω.
Ύστερα βάλαμε και οι δύο τα γέλια.
Ο Ανδρέας, όμως, δεν γέλασε.
— Νομίζω πως την άφησα για πάρα πολύ καιρό να πιστεύει ότι αυτό ισχύει στ’ αλήθεια — είπε.
Τον κοίταξα.
— Ναι.
Δεν προσπάθησε να δικαιολογηθεί.
Και ίσως ακριβώς γι’ αυτό μπόρεσα να τον συγχωρήσω.
Από εκείνη την ημέρα έχουμε έναν πολύ απλό κανόνα.
Η οικογένεια μπορεί να μας ζητήσει βοήθεια οποιαδήποτε στιγμή.
Μπορούν να έρχονται να μας βλέπουν όποτε θέλουν.
Σε μια πραγματική ανάγκη, μπορούν ακόμη και να μείνουν μαζί μας για λίγες μέρες.
Όμως κανείς δεν αποφασίζει μόνος του ότι θα μετακομίσει στο σπίτι μας.
Κανείς δεν εμφανίζεται απροειδοποίητα μπροστά στην αυλόπορτά μας με ένα φορτηγάκι γεμάτο κούτες, σαν να έχουν ήδη κανονιστεί όλα χωρίς εμάς.
Και, πάνω απ’ όλα, κανείς πια δεν φωνάζει:
«Ανοίξτε την πόρτα!»
Γιατί εκείνη την ημέρα η Φωτεινή πήρε ένα μάθημα που δεν ξέχασε ποτέ ξανά:
Μπορούμε να αγαπάμε την οικογένειά μας με όλη μας την καρδιά. Η αγάπη, όμως, δεν δίνει σε κανέναν το δικαίωμα να αποφασίζει για το σπίτι, τον χρόνο ή τις επιλογές των άλλων.